Once upon a time in Anatolia (Nuri Bilge Ceylan, 2010)

Vorig jaar zag ik mijn film van het jaar (Meek's cutoff) al in januari en ik vrees dat het dit jaar weer zo is. En dan moet het IFFR nog beginnen. Once upon a time in Anatolia, wat een complete film. Als je niet zo vaak naar de film gaat, of als je niet zo vaak de deur uit komt, ga dan in ieder geval dit even zien. En ga dit vooral niet zitten downloaden, want de cinematografie is om door een ringetje te halen. Ceylan (Uzak, Iklimler) maakt misschien wel zijn beste film. Het is zo'n film die je na afloop geweldig vindt en een dag later tweemaal zo goed. En die je een jaar later pas echt begrijpt. Maar zo lang kan ik natuurlijk niet wachten met het van de daken schreeuwen. Eh, meesterwerk?

Once upon a time in Anatolia is een haast Roemeense film die handelt over een speurtocht naar een lijk dat een politie-escorte in de nacht probeert te vinden met de hulp van de geboeide moordenaars. En de politie krijgt er flink van langs in hilarische, droogkomische scenes die het werk van Cristi Puiu en Corneliu Porumboiu in gedachten oproepen. Ceylan en zoveel geestigheid, het is wennen, maar hij beheest het kunstje fenomenaal. Gaandeweg wordt het rechtlijnige verhaal thematisch ingewikkelder en merken we dat Ceylan - net als in die Roemeense films die ik zo bewonder - een stand-van-het-land-film aan het maken is.

Zo wordt duidelijk dat het bepaald niet goed gaat met de man-vrouw relaties in Turkije. De mannen, ze hebben standaard een grote bek, maar ze kunnen niet verhinderen dat de mistroostigheid erdoorheen schemert. De vrouwen, we zien ze amper, maar we weten dat ze ongelukkig zijn. En als we ze zien, maken ze diepe indruk. De misschien wel mooiste scene speelt zich af in een klein dorpje, waar de dochter van de burgemeester thee serveert. De blikken die de mannen op haar werpen vertellen het hele verhaal, waarin bewondering samengaat met herinneringen aan ongeluk.

De twee karakters die naar het einde toe de hoofdrollen opeisen (Ceylan zoemt gaandeweg steeds meer in) hebben allebei een dramatisch liefdesleven achter de rug, en de kijker mag de oorzaken reconstrueren. Ceylan geeft geen uitgebreide analyse maar hij doet wel meer dan zeggen "Wat is het toch allemaal ingewikkeld, die relaties". De kern zit hem, wat mij betreft, in de rechtstreekse parallellie die je kunt maken met het politiewerk. Het is een beetje broddelwerk, onverschillig. Bij het opmaken van het poitierapport is een sergeant aanwezig die alles beter weet. Hij wordt door de anderen meewarig aangekeken en is duidelijk de outsider. Maar je realiseert je aan het einde dat het de onverschilligheid is die de levens van deze mensen bepaalt. Tijdens de autopsie aan het einde wordt die onverschilligheid omgebogen in verschilligheid, met een scenariovondst van jewelste.

Ergens op driekwart valt er een appel van de boom. We volgen het spoor van de appel, die ergens in een klein riviertje ophoudt met rollen, naast een paar andere appels die daar al liggen te rotten. Een ontleding van het menselijk bestaan. En dat ontleden wordt aan het einde van de film nog eens letterlijk, en de geluiden daarvan zijn nog hoorbaar over de aftiteling.

olafk

Comments

[Geplaatst door: Ludo]

Ceylan overtreft zichzelf dus, benieuwd. (ik zeg niks over de eerste alinea)

door de titel herinner ik me me meteen dat ik ook nog altijd eens America, America moet zien, het even grote epos (in elk geval qua speeltijd) van de Anatolische Amerikaan Kazan.

"Once upon a time in Anatolia is een haast Roemeense film die handelt over een speurtocht naar een lijk dat een politie-escorte in de nacht probeert te vinden met de hulp van de geboeide moordenaars."

hier moet nog ergens een kommaatje, tenzij er een Zombie-laag in de film zit ;) (althans zo las ik het eerst)

[Geplaatst door: Olaf K.]

Nee hoor geen komma :) DAT is het direct object in een restrictieve betrekkelijke bijzin bij LIJK. Goed...

[Geplaatst door: Ludo]

ik vreesde al zoiets ;)

[Geplaatst door: Vido]

Hier valt eigenlijk niets meer aan toe te voegen. Voor de thuiskijkers: van veel details zal op het televisiescherm niets overblijven. Ik zat in de bioscoop noodgedwongen op de voorste rij en heb de landschappen op die manier kunnen bekijken alsof ze in 3D waren gefilmd. Ook ik zal een jaar nodig hebben om de film volledig te kunnen duiden. Er zitten ook veel interne verwijzingen in die niet direct zijn te plaatsen (bijvoorbeeld de oranje meloenen in de achterbak vs. de oranje voetballen op het schoolplein waar het borstbeeld van vadertje Atatürk zwijgzaam toekijkt).

[Geplaatst door: Olaf K.]

Ik wil hem heel snel weer zien. In mijn herinnering is er in de hele film bijvoorbeeld slechts 1 woord dat vrouwen tegenover een man staand uitspreken, en dat is "ja" (alleen via de telefoon is er 1 spraakwaterval). Even zien of dat klopt. En die eerste scene met die hond wil je absoluut nog een keertje op je gemak zien natuurlijk.

[Geplaatst door: Olaf K.]

Oh, en ik zie allemaal raakvlakken met films die ik recent geweldig vond. De link met A separation ligt natuurlijk enorm voor de hand, maar ook de link met Hong Sang-soo's Hahaha, waar met een heel luchtige stijl even grimmig, en soortgelijk, wordt aangekeken tegen hedendaagse relaties.

[Geplaatst door: Vido]

En onder de agenten heerst dezelfde lamlendigheid als die in Bong Joon-ho's Memories Of Murder.

En wat zou de betekenis zijn van de beelden die de dokter tijdens de onweersbui ziet?

[Geplaatst door: john prop]

Turkovsky :-)

Prachtfilm, traag maar alles is continue in beweging. Opvallend: behalve een bandje dat in de auto draait, is er geen muziek.