De Subjectivisten

In de geest van JC

...en dan komt er man met een saxofoon aangesjokt. Serieus gezicht, witte sik, gestoken in een lichtelijk bizar overhemd en iets wat doet denken aan een skatebroek. Net als Carl Craig laatst is Pharoah Sanders opvallend kleiner van postuur dan je ergens had verwacht. Wanneer hij begint te blazen voel je onvermijdelijk de wind van de geschiedenis aanstormen. Hij was Coltrane's meest begaafde leerling en nu op respectabele leeftijd, nu hij niet meer de kracht (en waarschijnlijk behoefte) heeft om de realiteit open te rijten klinkt hij verbazingwekkend veel op de meester. Met Coltrane favorieten als 'My Favorite Things' en 'Out Of This World' is de eerste helft van het concert een soort ode aan de grote man. Lyrische jazz die onvermijdelijk doet denken aan vergane tijden, steden badend in ochtendlicht, via nostalgie naar mijn eigen ontdekking van jazz naar degenen die er niet meer zijn, Alice, John, Jimmy, Elvin, Ayler, Don. Wanneer hij speelt raakt hij je compleet, rijzen de haren op je lichaam onwillekeurig.

Dan tijdens de talloze bas- en drumsolo's, wanneer Pharoah naar een stoel in de hoek schuifelt, wandelen de gedachten door het raam van Het Bimhuis, de wereld die zichtbaar verder draait, waarvoor deze muziek niet bestaat. Juist dat raam versterkt altijd bij hem de indruk dat jazz aan zijn laatste bladzijden bezig is, een melancholische coda, van terugblikken op muziek van vlammen, geloof, verandering. Het is muziek gevangen in een cocon. Pharoah waagt een dansje terwijl hij de band introduceert, de tweede helft soleert hij langer en verschijnen echo's van zijn onmiskenbare rafels, het geluid voorbij geluid. Hoog in de zaal hangt een platenhoes met een zwart/wit portret van de jonge Sanders, de intense blik omhoog. Zou hij zichzelf zien? Wat zien musici eigenlijk wanneer ze spelen? De laatste gedachte terwijl ik de nacht in loop: zullen buitenaardse wezens ooit deze muziek ontdekken en met frisse oren, vol verwondering beluisteren?

door OMC

The Machinist

Had hier een beetje tegenop gezien. The Machinist is zo'n film waarin teveel persoonlijke obsessies samenkomen. Eerste gedachte die ik had bij de aanblik van de figuur die aan 't begin in de spiegel kijkt is: hoeveel jaar van zijn leven zou hem dit nou kosten? De acteur die daar staat is Christian Bale, een man waarvan je verwacht dat hij ergens in zijn jeugd een of ander trauma moet hebben opgelopen. Hij kwelde zichzelf door in een absurd staaltje method acting 27 kilo af te vallen.  Slapen zal ie ook wel niet meer gedaan hebben. Met zijn ingevallen kop en baardje lijkt hij op een andere gewichtsmaniak, Michael Rasmussen. Het verbaast dan ook niet dat hij halverwege de film aanpapt met een Mexicaanse (!) serveerster. (Blijkt een Spaanse actrice te zijn trouwens, maar ach...)
Rasmussen's moedervlekken doen me altijd denken aan een of andere creepy aids-gerelateerde huidziekte. En hop, daar gaat weer een ander luikje open. René Klijn, de patiënt die ooit Mr. Blue coverde, een liedje waar ik als achtjarige eerst enorm fan van was, totdat ik doorkreeg dat dit een stervende man was (doodeng!) en vervolgens het nummer vermeed. Zelfs jaren liet ik een interessante compilatie liggen omdat ik 't nummer niet meer durfde te luisteren. Het is maar goed dat ik geen acteur ben...

Reznik (het personage van Bale) is een (machine)bankwerker. Net als de hologige man die de blues "zingt" alsof hij eveneens een jaar niet geslapen heeft: Jandek. Het lijkt me eigenlijk wel een romantisch beroep, maar in films betekent het ellende. Björk die in Dancer in the Dark door voortschrijdende blindheid de snelheid niet meer aankan, of Kevin Bacon die, in het vergelijkbaar getitelde The Woodsman, door collega's, als (ex?)zedendelinquent, met de nek wordt aangekeken. Reznik heeft met beide verschijnselen te maken. Ook hij begint fouten te maken, wat zorgt voor een tergende scène met een magnifiek goor eindshot en ook hij wordt bespot. Gelukkig kan hij vluchten in 't gezelschap van twee vrouwen, naast de serveerster is er Jennifer Jason Leigh. De bijrollen zijn allemaal ondankbaar maar over Leigh zul je me niet snel iets negatiefs horen zeggen. Ze speelt met verve de in wezen clichématige rol van de prostituee die eigenlijk wil ontsnappen uit 't milieu, hoe laconiek ze ook doet over "occuptional hazards". Ze ziet er geweldig uit, zelfs wat mollig (dankzij Bale?), maar het is op 't randje. Nog even en ze is in plaats van een jonge mooie hoer een oude verlopen en je hebt 't gevoel dat ze dan helemaal niet meer wegkomt. Daar zit een vreemde Hollywood-parallel met het ouder worden van actrices en de aandacht voor sterren van begin twintig (of jonger). Met tweeënveertig moet je jezelf al opnieuw uit gaan vinden in dit soort karakter-bij-rollen.

In films lijdt niemand voor niets of uit 't niets. Reznik's slapeloosheid heeft een reden en net als in Memento wordt dat langzaam voor hemzelf en de kijker onthuld. De (vrij duidelijke) clous hiervoor komen in de vorm van post-it notes en een vreemd figuur die her en der opduikt. Deze persoonlijke demon (gespeeld door John Sharian, net Morpheus uit The Matrix) maakt een geweldige entree, maar vormt daarna al snel een overdreven slechterik, die voor nog veel absurdere acties van Reznik zorgt. De paranoia neemt toe, vaak aardig verbeeld met fikse tijdssprongen, als de zwarte gaten in het hoofd van de slapeloze, maar de film wil daarna, behalve een scène in een pretpark, niet echt spannend meer worden. Alle puzzelstukjes vallen te perfect op zijn plaats. Rust (of verlossing) kan zoals altijd worden bereikt door een nederige knieval voor gemaakte fouten. Boetedoen en dan komt alles goed.

(door Ludo)

Voight-Kampff 2008 mix

"Describe in single words, only the good things that come into your mind. About your mother."

Zo even uitrekken. 2008. Er zijn zowaar al wat leuke platen uit maar laat me desondanks eens beginnen met een mix om de gedachten los te schudden.

Voight-Kampff 2008 mix (69:09)

01 New York Art Quarter - Black Dada Nihilismus

02 Mountain People - Mountain005.1

03 Uusitalo - Konevitsa

04 Jens Zimmerman - Hey Freak

05 Dettmann & Klock - Blank Scenario

06 CV313 - Galaxy313

07 Baka Forest People - Forest Party

08 Kiki - Dancing Graffiti

09 Riley Reinhold - Klaus

10 Partial Arts - Telescope

11 Vangelis - Bicycle Riders

12 Morton Feldman - Last Pieces IV

13 Terre Thaemlitz presents Terre's Neu Wuss Fusion - She's Hard (2007 Archive of Silence mix)

14 Tangerine Dream - Wahn

Hier te beluisteren of op te halen.

door OMC

Syndromes and a century (Weerasethakul, 2006)

Vlak tegen het einde van de film zien we machines in een mistige kamer staan. De camera rolt langzaam naar een soort koker met een slang eraan (zie boven). Dichtbij gekomen zien we de mist langzaam in de koker verdwijnen. De camera stopt en houdt het shot 75 seconden lang vast.

De Aziatische film-avantgarde lijkt nogal eens een voorliefde te hebben voor het in tweeën hakken van een film. Sang-soo Hong (Zuid-Korea) gebruikt in Virgin stripped bare by her bachelors, Woman is the future of man en Tale of cinema steeds dezelfde truc. Halverwege lijkt de film opnieuw te beginnen, maar ontrafelt het verhaal zich met verschillen die duidelijk maken dat de regisseur speelt met vertelperspectieven van twee mannelijke hoofdrolspelers. Ieder vertelt zijn kant van hetzelfde verhaal op een voor hemzelf flatterende manier.

Ook Apichatpong Weerasethakul (Thailand) hakt graag. In Tropical malady bijvoorbeeld heel rigoreus. In deel één zien we een opbloeiende liefde tussen twee mannen enigszins onduidelijk eindigen, in deel twee zien we iemand voorzichtig door een donker oerwoud kruipen om uiteindelijk in een tijger te veranderen. Daar zit je dan, bij de aftiteling. Syndromes and a century is iets conventioneler en gebruikt de Sang-soo Hong-truc. Halverwege begint de film opnieuw. Een eenvoudige interpretatie in termen van verschillende vertelperspectieven laat Weerasethakul echter niet toe.

Plaats van handeling is een plattelandsziekenhuis. We zien een vrouwelijke dokter, Toey, die een soort evaluatiegesprek houdt met een nieuw aangestelde dokter, Nohng. Even later helpt ze een oude monnik die steeds droomt dat kippen hem aanvallen. Deze overhandigt haar een oud goedje dat helpt bij het reguleren van de menstruatiecyclus. Toey wordt later benaderd door een conciërge die haar vraagt zijn geliefde te worden. Zij beantwoordt zijn verzoek met een verhaal (dat we te zien krijgen) over een orchideekweker op wie zij ooit verliefd was. De zus van de orchideekweker heeft één been dat een beetje korter is, als gevolg van een ongeluk. Ze smeert er modder op. Dan is er nog een jonge monnik die voor het eerst een tandarts bezoekt. De tandarts neemt tijd voor een liedje tussendoor – hij is eigenlijk zanger – en de monnik vertelt over zijn dj-ambities.

Bent u er nog? Goed, de film begint op te stijgen als de handeling zich verplaatst naar een modern ziekenhuis in de grote stad. We zien dezelfde hoofdrolspelers, Toey, Nohng en de verliefde concierge. Toey interviewt wederom Nohng, maar het gesprek verloopt iets anders. Toey raakt in dit deel wat op de achtergrond, de film richt zich nu op Nohng. Deze heeft nu een vriendin met een baan in het bedrijfsleven en zij probeert Nohng ervan te overtuigen zich te laten overplaatsen naar dezelfde stad als waar zij werkt. Nohng antwoordt niet (maar heeft een zichtbare erectie), wandelt wat door het ziekenhuis en belandt in de afdeling voor veteranen, waar tevens prothesen worden vervaardigd. Daar keuvelt hij wat met andere doktoren. Een vrouwelijke arts haalt een fles drank tevoorschijn en probeert middels chakra-hocus-pocus een jongen te genezen met koolstofmonoxidevergiftiging. Oh ja, de tandarts. Deze heeft nu een assistente en laat zich niet meer verleiden tot gekeuvel met de patiënt: er moet gewerkt worden. De film eindigt met een losjes gecomponeerde sequentie die me sterk deed denken aan Antonioni’s L'eclisse. Lege ziekenhuisgangen, gevolgd door die scène met die koker, joggende mensen, jongeren die een speeltuigje in de lucht oplaten (denk La notte!), fitness-ende mensen.

In het eerste deel krijgt de kijker een aantal verhaallijnen en scènes voorgeschoteld die tesamen eerder een sfeer neerzetten dan een verhaal vertellen. Deze schetsen krijgen pas betekenis in de context van de tweede helft. Maar wat die betekenis is laat zich niet eenvoudig omschrijven. Het voelt alsof Weerasethakul zijn uiterste best heeft gedaan een simpele duiding te voorkomen. Syndromes and a century gaat niet over verschillende vertelperspectieven of het gebrekkige geheugen. Daarvoor lopen de verhalen tezeer uiteen. Het woord reïncarnatie valt in de film twee keer, maar dekt de lading niet afdoende. De verzakelijking van de moderne mens onder invloed van de technologische vooruitgang? Veel te banaal. Het leven in de stad ziet er uiterst vredig uit, met groene parken waar tevreden mensen aan fitness doen. Weerasethakul probeert middels cinema een idee of gevoel uit te drukken dat zich niet eenvoudig laat vangen in woorden, maar verre van betekenisloos aanvoelt.

Maar de mens is gemaakt voor duiding en als ik dan toch een gooi moet doen, zou ik ‘verbondenheid’ zeggen. Syndromes and a century drijft op tegenstellingen: stad vs. platteland, man vs. vrouw, chakra hocus-pocus vs. medische wetenschap, stenen Boeddhabeelden vs. koperen standbeelden, verschillen in tijd, etcetera. Nergens echter worden deze tegenstellingen tegengestelde krachten. Door twee verhalen te vertellen met een grote overlap creeërt Weerasethakul een samenhang die existentieel en universeel is, maar die tijdens het lopende verhaal niet hoogdravend is. Nou ja, de mist-zuigende koker is zo bezien een ‘worm hole’ die alle tijd en ruimte met elkaar verbindt. Het leven gaat wel degelijk verder en er is progressie. Zo verschijnt het meisje met het korte been uit het eerste gedeelte in deel twee kort in beeld met een speciale schoen. De film eindigt fit, met mensen die aan hun gezondheid denken. Maar de progressie heeft de traditie er nog niet uitgelopen. Ook een arts kan bij-geloven. De koker is een afzuigkap die de mist van het menselijke denken tergend langzaam probeert weg te zuigen. maar zonder al te veel resultaat. De voortjakkerende mens zit in zichzelf gevangen, een eeuw is niets.   

Weerasethakul is een experimentele filmer die de grenzen van cinema opzoekt. Met trage shots die in rust wat sneetjes alledaagsheid registreren weet hij de kijker, door het langzaam verhogen van de complexiteit, te vervelen danwel lichtjes te betoveren. Dat laatste in mijn geval. Hetgeen een vraag oproept als: Waarom ben ik geïntrigeerd door Weerasethakul en doet David Lynch me tegenwoordig weinig meer? Is Lynch me teveel Twilight zone geworden? Of geloof ik niet meer dat Lynch iets wil vertellen over de mens? Daar ga ik eens over nadenken. Door olafk

Cinema in 2007 (Ludo)

Aan het begin van het nieuwe jaar nog even snel terugkijken naar het vorige. Voor mij viel het filmjaar in drie gedeelten uiteen. Hoewel dit artikel over 2007 zou moeten gaan, kan ik 't niet laten nog even wat oudjes te behandelen. Allereerst keek ik namelijk de befaamde IMDB top 250, een aanrader voor mensen die teveel tijd hebben. Natuurlijk is het een populistische lijst vol oersaaie spektakel-epi, maar geef me een zwart-wit Hollywood-film en ik ben blij. Shadow of a Doubt, Best Years of Our Lives (zie foto links), It Happened One Night, To Kill A Mockingbird, het gaat maar door.
De lijst combineert Amerikaanse en Aziatische klassiekers en dus zijn we eindelijk helemaal bij wat betreft Spielberg en Kurosawa. Nu houd ik niet zo van oorlogsfilms en historische epi en wel van melancholische stadsfilms, vandaar ook dat ik als Kurosawa-tip Ikiru wil noemen. Een stervende man realiseert zich dat hij nog iets goeds moet doen met zijn leven en leeft op dankzij een jonge muze. (Een soort Venus, met Peter O'Toole, alleen daar bleef je je maar afvragen wat dat meisje nou eigenlijk zocht bij hem) Ikiru (zie foto rechts) is ook interessant, omdat mijn negatieve gevoelens over het 50 minuten lange slot van de film met de tijd slijten. Als je een favoriete filmlijstje opzet, zou je dan uit moeten gaan van het gevoel dat je meteen na de film hebt, of wat je er maanden later van herinnert? Een cd zet je snel even op, een film kost weer een paar uur en er een beetje doorheen gaan zappen is ook niks. Billy Wilder heeft ook mooie stadsfilms. The Lost Weekend en, natuurlijk, The Apartment. Beiden onmisbaar. Van The Apartment vind ik 't eigenlijk illustratief dat er gewoon gezellig een kaartspelletje wordt gespeeld, zonder dat het een misdadiger is die op leven en dood moet pokeren. (Quizje: noem een andere beroemde film die zich op 't kantoor afspeelt tijdens Kerstfestiviteiten)
Een ander "projectje" was het oeuvre van Woody Allen. Nagenoeg altijd goed voor kwaliteit (en gegniffel) zonder dat er nu heel veel uitschieters waren te noteren. Waarschijnlijk had ik de beste al eerder gezien. Het noemen waard zijn Stardust Memories, Fellini lite, een prachtige maalstroom van al zijn thema's. Shadows and Fog, een onderschatte ode aan Fritz Lang en wat Ingmar Bergman en, tot slot, kort, krachtig en grappig: Broadway Danny Rose (zie foto linksboven). Voor de 2 laatstgenoemden geldt dat Woody zelfs behoorlijk goed acteert, zonder dat ie echt zichzelf speelt. Het is een interessante paradox, in zekere zin is hij onmisbaar in zijn eigen films (in zijn nieuwere films acteert soms iemand anders zijn personage en dat is helemaal niks) Maar een groot acteur is Woody niet, misschien dat dit hem in de loop van de filmgeschiedenis op zal breken.

Goed, zijn we bij 2007 belandt. Ik ben 't eigenlijk eens met al de zeperds die Olaf in zijn artikel noemde. Paris Je T'aime: schnabbelwerk! Maar er kunnen er nog best vijf bij.

De Zeperds van 2007
5. The Kingdom
Het geschiedenislesje aan 't begin en de beeldrijm aan het einde moeten diepgang suggereren. Maar verder is het Rambo in Saoedi-Arabië. Zou 't nou werkelijk zo gaan als de FBI een onderzoekje doet in een ander land? Een specialistenteam, inclusief "onzedelijk" geklede vrouw, dat scheldend, tierend en daarna moordend door 't land trekt. En als het halve huis is uitgemoord geven we de kinderen een lolly. Cunts are still running the world. Cunts met mazzel, want je gelooft toch niet dat zwaarbewapende Jihadi's die zich verdekt opstellen in hun eigen woonwijk een stelletje Amerikanen op de grond niet uit kunnen schakelen. 
4. Knocked Up
Bloedmooie vrouw belandt in bed met dikke nerd. Ja daahaag, de film onderschat het onbewuste vermogen van vrouwen om zelfs dronken dat te vermijden. (Of overschat ik ze nu?) Maar goed, zelfs als het al plaats zou vinden, is Amerika zo conservatief dat zo iemand niet aan de pil is? Of desnoods een morning-after pil gaat halen? Want tsja, als je dan van zelfpijniging houdt en gewoon denkt: "doe mij dat kind maar", dan ga je 't toch niet verborgen houden omdat het (oeps, even vergeten) slecht voor je carrière is.
3. Inland Empire
Mislukte Hollywood-films dissen is makkelijk, dus even nog mijn nek uitsteken. Ik houd best van raadseltjes en kruiswoordpuzzels, maar dan ga ik toch altijd snel googlen. Dat helpt niet bij deze Lynch, die gewoon zo far out is, dat hij de film waarschijnlijk tijdens een transcendentale meditatie heeft opgeschreven en daarna het script uit het raam heeft gegooid, waarna hij naar beneden rende en de dwarrelende papiertjes heeft op staan vangen.
2. Kicks
Een paar witregels zouden hier genoeg zijn. Een lange stoet karikatuurtjes en een script dat, zoals altijd in Nederland, lijkt gebaseerd op krantenberichtjes, omdat niemand nou eens echt inspiratie heeft. (Precies zoals het in de film ook gaat)
1.Flandres
Is 't 'n grap of om te huilen? Zou het als parodie bedoeld zijn? Eerst alle arthouse cliches, met binnen vijf minuten (zonder dat er al teveel gezegd is) ongemakkelijk liefdeloze seks en dan een uurtje staren in een kampvuur. De film lijkt te suggereren dat er een gevaarlijke love triangle op komst is (het einde zou dan zijn, dat na meer zwijgen iemand uit het niets wordt neergeknald) Maar nee de mannen, die soldaten blijken te zijn, vertrekken naar iets wat op Afghanistan lijkt. Het Franse leger is niet meer wat 't geweest is want al snel dwalen ze als idioten zonder tactiek rond, terwijl ze als kleine indiaantjes worden afgeknald. Doen we er nog een portie schuldgevoel bij, terwijl thuis het meisje (waardeloos geacteerd) doordraait. Ach wee, ach wee!

De Beste van 2007
73 films die in NL de bios haalden werden door ondergetekende bekeken. De nummer 9 had een bios-release verdiend, maar zal wel direct op dvd verschijnen.
20. Farväl Falkenberg (Ganslandt)
19. Crónica de una Fuga (Caetano)
18. Derecho de Familia (Burman)
17. California Dreamin' (Nemescu)
16. Infamous (McGrath)
15. Still Life (Jia)
14. Italianetz (Kravchuk)
13. 4 Months, 3 weeks, 2 Days (Mungiu)
12. The Last King of Scotland (Macdonald)
11. Anche Libero Va Bene (Stuart)
10. Das Leben der Anderen (Henckel von Donnersmarck)
9. This Is England (Meadows)
Met al die coming of age-drama's in de lijst wordt 't waarschijnlijk tijd om zelf op te groeien. This Is England gaat over de ouderwetsche Skinhead-scene, inclusief toffe muziek, die langzaam wordt overgenomen door Paki-haters van de BNP.
8. A Prairie Home Companion (Altman)
Altman krijgt zelfs Lindsey Lohan acceptabel op celluloid.
7. Bamako (Sissako)
Woordensteekspel in optima forma. Een surrealistische rechtbank in Bamako versus de Westerse muskieten die Afrika leegzuigen.
6. Curse of The Golden Flower (Zhang)
Een historisch drama!? Een oorlogsfilm?! En toch goed ja. Shakespeare in deel 1 en Peter Jackson-achtige gevechten in de tweede helft. Geinig einde ook, in suikerspin Hollywood wint de underdog, in China de machthebbers. Wat is nu meer ironisch?
5. Indigènes (Bouchareb) 
Goede oorlogsfilms gaan amper over de gevechtshandelingen (zie Coppola's beste, Apocalypse Now) Indigènes is een ijzersterk pamflet om het koloniaal Franse kanonnenvlees uit Afrika eerherstel te geven en heeft bovendien ook nog wat scènes die zeker niet voor Saving Private Ryan hoeven onder te doen. (Een kniesoor die zeurt over anachronismen in het materiaal van het leger)
4. Congorama (Falardeau)
Uiterst wonderlijke, verwarrende film over toeval. Verre familieleden, gewiekste/mislukte uitvinders en ontdekken dat je wortels elders liggen.
3. A Guide To Recognizing Your Saints (Montiel)
Zie hier.
2. 12:08 East Of Bucharest (Porumboiu)
Het was een goed jaar voor Roemenië, zelfs (?) het Nederlands elftal werd verslagen en zo groot is Roemenië nou ook weer niet. De hausse aan films lijkt me een hype, want ach exotisch en arm, daar kijkt de serieuze filmliefhebber gewoon graag naar. Als Albanië over een paar jaar rijk genoeg is voor wat videocamera's en EU-subsidie, zullen ze daarvandaan komen. 4 Months was me te schril, California Dreamin' was wat te lang. East of Bucharest is precies goed. Droevig, maar vol liefde en geinige kwinkslagen discussiëren driftige baasjes over wie er goed en fout was. Als dat al uitmaakt.
1. Zodiac (Fincher)

De 3 belangrijkste films van Fincher tot op heden mengen allemaal mass appeal en schwung met duistere kantjes. Zodiac zat dagen in mijn hoofd. Uiterst krachtig verbeeldt de film de paranoia die de politiekinspecteur (Ruffalo) en vooral de striptekenaar (Gyllenhaal) bevangt in hun zoektocht naar de seriemoordenaar. Er zijn tal van "eerie" momenten, als ze in de bios naar Dirty Harry kijken of als de striptekenaar in de kelder van een filmfreak (jaa, nog verdachte ook) belandt. Zeer beklemmend.

(door Ludo)